Mineralen en fossielen

Hoofdthema hotel: Ammoniet

Het exemplaar zoals tentoongesteld in de hotellobby is gevonden in Frankrijk.

Ammoniet is de naam voor de gefossiliseerde behuizing van een gelijknamige inktvissensoort. Deze soort ontstond ruim 350 miljoen jaar geleden en bevolkte alle wereldzeeën, totdat zij ongeveer 65 miljoen jaar geleden plotseling uitstierf. Het dankt haar naam aan de Egyptische god Ammon (of “Amon”, later “Amon-Re”), die vaak met ramshoorns, sterk lijkend op ammonieten, werd afgebeeld.

De inktvis leefde in de laatste, tevens grootste kamer van zijn huis. Werd die kamer te klein dan werd een nieuwe, grotere kamer aan de behuizing gevormd waarin het dier weer verder leefde. De verschillende kamers zijn aan de buitenkant van een ammoniet meestal goed te onderscheiden. De lege kamers hadden vervolgens de functie om het drijfvermogen op peil te houden. De inktvis gebruikte namelijk zijn gasklier om de kamers in het geheel of gedeeltelijk met stikstof te vullen en daarmee verticaal te kunnen bewegen; hetzelfde principe als nu bij onderzeeboten gebruikt wordt.

Ammonieten konden, afhankelijk van soort en leeftijd, tot reusachtige afmetingen doorgroeien. Het grootste gevonden ammonietfossiel heeft een diameter van ruim 2,5 meter. Grote exemplaren zijn echter zeldzaam en als fossiel vaak minder mooi.

Ammonieten hebben de mens altijd zeer gefascineerd. Ze komen onder andere voor in middeleeuwse legendes waarin ze vaak als slangen, de belichaming van het kwaad, worden opgevoerd. Door de gebeden van heiligen werden ze onthoofd en in steen veranderd, waarmee het kwaad werd overwonnen. Sint Hilda van Whitby wordt bijvoorbeeld vaak afgebeeld met ammonietvormige slangen aan haar voeten.

Ammonieten worden wereldwijd gevonden.
Ammoniet

Etage 1: Versteend hout

Het exemplaar zoals tentoongesteld op deze etage is gevonden in de Verenigde Staten.

In versteend hout zijn de houtcellen in de loop van eeuwen vervangen door kwartskristallen. De structuur inclusief de jaarringen blijft daarbij behouden. Verstening is mogelijk als hout in korte tijd wordt afgesloten van de buitenlucht, zodat verrotting geen kans krijgt. Ideale omstandigheden daarvoor zijn een vulkaanuitbarsting of de inslag van een meteoriet, waarbij bomen direct onder een dikke laag as, aarde of stof kunnen verdwijnen. Het beroemde Petrified Forest in Arizona, VS, waar ook dit stuk vandaan komt, is waarschijnlijk ontstaan door de inslag van een reusachtige meteoriet. Soms wordt de kristalstructuur van versteend hout beïnvloed door metaaloxiden, waardoor in één stuk een grote diversiteit aan kleuren kan ontstaan. Daarom wordt het ook wel “regenboog hout” genoemd.

Versteend hout wordt wereldwijd gevonden. Naast de Verenigde Staten zijn andere belangrijke vindplaatsen Indonesië en Madagaskar.

 

Etage 2: Pyriet

Het exemplaar zoals tentoongesteld op deze etage is gevonden in Peru.

Pyriet is een mineraal dat wordt gevormd door afkoelend ijzer, zwavel en water. Het vormt zich daarbij in soms perfecte, kubusvormige kristallen. Pyriet is afgeleid van het Griekse woord “pyr”, dat “vuur” betekent. Het dankt zijn naam aan de eigenschap vonken te ontwikkelen als er met een stenen of metalen voorwerp op geslagen wordt. Echter, een bekendere eigenschap is dat pyriet als goud oogt. In vroegere tijden was de verkoop van pyriet als goud dan ook een wellicht niet geheel oprechte, maar wel uiterst winstgevende handel. In het Engels wordt pyriet daarom ook wel “fool’s gold” (gekkengoud) genoemd. Pyriet wordt bewonderd om zijn schoonheid, maar zou ook zelfinzicht en zelfvertrouwen bevorderen.

Dit mineraal wordt wereldwijd gevonden. Belangrijke vindplaatsen zijn Spanje en Italië (Elba). Sporadisch wordt pyriet ook in Nederland (Winterswijk) gevonden.
Pyriet

 

Etage 3: Celestien

Het exemplaar zoals tentoongesteld op deze etage is gevonden in Madagaskar.

Celestien is een relatief zwaar mineraal, bestaande uit het metaal strontium en zwavel. De holtes waarin dit mineraal voorkomt worden “geodes” genoemd, waarin de kristallen tot perfectie hebben kunnen stollen. Celestien is beroemd om (en genoemd naar) zijn prachtige, hemelsblauwe kleur. Het is dan ook afgeleid van het Latijnse woord “caelesti”, dat “hemels” betekent. Een bijzondere plek om celestien te bewonderen is de Crystal Cave in Ohio, Verenigde Staten. Deze tien meter diepe grot is geheel bedekt met reusachtige celestienkristallen. Het wordt soms verwerkt in sieraden. Daarbij zou het ook kracht, energie en stabiliteit bevorderen.

Dit mineraal wordt wereldwijd gevonden. De mooiste exemplaren, zoals deze, komen uit Madagaskar.
Celestien

 

Etage 4: Amethist

Het exemplaar zoals tentoongesteld op deze etage is gevonden in Brazilië.

Amethist is het paarse of violette mineraal uit de kwartsfamilie. De opvallende kleur ontstaat door de verbinding met ijzer- en mangaanoxides. De holtes waarin amethist voorkomt worden “geodes” genoemd, waarin de kristallen tot perfectie hebben kunnen stollen. De naam “amethist” komt voort uit een al dan niet authentieke Griekse mythe. Hierin weet de mooie, deugdzame Amethysta de toorn van de wijngod Dionysus te weerstaan. Van amethist werd dan ook gezegd (helaas onbewezen) dat het de drager beschermt tegen dronkenschap. Amethist kan van grote schoonheid zijn en was in vroegere tijden even kostbaar als diamant. Het werd en wordt veel verwerkt als sieraad, waaronder in de scepter van de Britse Kroon en een Pauselijke ring. Het laatste is terug te voeren op andere toegekende eigenschappen: amethist staat symbool voor de verbinding van het aardse met het hemelse en zou beschermen tegen tovenarij.

Amethist wordt wereldwijd gevonden. De mooiste exemplaren komen uit Uruguay en, zoals deze, uit Brazilië.
Amethist

 

Etage 5: Azuriet

Het exemplaar zoals tentoongesteld op deze etage is gevonden in Kongo.

Azuriet is een mineraal dat ontstaat door verbinding van koper, zuurstof en koolstof. De naam is afgeleid van het Perzische woord “lazhward”, dat “blauw” betekent. Dit werd later in het Latijn vertaald als “azurium”. Al sinds de oudheid wordt azuriet verwerkt tot blauw pigment voor olieverf. Azuriet is de grondstof voor het veel gebruikte, beroemde pigment ultramarijn en was tussen de 15e en 17e eeuw de standaard voor de kleur blauw op schilderijen. Het werd dan ook gebruikt door onder andere Rembrandt, Vermeer en Michelangelo. Het is geliefd bij mineraalverzamelaars vanwege zijn diversiteit aan tinten blauw en interessante kristalvormen. Aan azuriet wordt versterking van focus en moed tot vernieuwing toegeschreven.

Dit mineraal wordt wereldwijd gevonden. Naast Kongo, waar dit exemplaar vandaan komt, zijn belangrijke vindplaatsen de Verenigde Staten, Marokko en Frankrijk.
Azuriet

 

Etage 6: Malachiet

Het exemplaar zoals tentoongesteld op deze etage is gevonden in Kongo.

Malachiet is een mineraal dat ontstaat door verbinding van koper, zuurstof en koolstof. De naam is waarschijnlijk afgeleid van het Griekse woord “malach”, dat “diepgroen” betekent. Vanwege zijn schoonheid wordt malachiet al sinds de vroege oudheid verwerkt in sieraden. Het oudst gevonden sieraad van malachiet is al meer dan 10.000 jaar oud. Maar ook de huidige FIFA Wereldbeker kent twee karakteristieke sierringen van malachiet. Het werd echter ook gebruikt als pigment voor groene verf en ter waarschuwing tegen vergiftiging: malachiet verkleurt namelijk in contact met bepaald gif. Malachiet zou de innerlijke wijsheid versterken en het logisch nadenken verbeteren.

Het wordt wereldwijd gevonden. De belangrijkste vindplaatsen zijn echter in Afrika, zoals Kongo waar dit exemplaar vandaan komt. 
Malachiet

 

Etage 7: Meteoriet

Het exemplaar zoals tentoongesteld op deze etage is gevonden in Rusland.

Meteorieten zijn stukken ruimtepuin, losgebroken van planeten of manen, bestaande uit steen en/of ijzer. Ze variëren van korrels tot brokken van meer dan 60.000 kg. Ruimtepuin is aanwezig in het gehele heelal. In ons zonnestelsel bevindt de meeste puin zich tussen de planeten Mars en Jupiter. Onze dampkring beschermt in de meeste gevallen tegen inslagen van meteorieten: de meeste verbranden door een te hoge snelheid of te weinig massa. Deze meteorieten nemen wij waar als vallende sterren. De meteorieten die de dampkring wel overleven kunnen incidenteel grote schade aanrichten. Zo wordt de inslag van een meteoriet (of komeet) als oorzaak gezien voor het uitsterven van de dinosauriërs, 65 miljoen jaar geleden. Ook in Nederland slaan af en toe meteorieten in. De laatste in 2017 op slechts een “steenworp” afstand van dit hotel. Gelukkig met minder dramatische gevolgen; het vernielde een zolderdak.

Meteorieten worden wereldwijd gevonden. Deze exemplaren zijn onderdeel van de beroemde ijzermeteoriet die in Sikhote-Alin, Rusland, in 1947 op de aarde is gevallen. De geschatte leeftijd is gelijk aan dat van de aarde: circa 4,6 miljard jaar oud.
Meteoriet

 

Etage 8: Agaat

Het exemplaar zoals tentoongesteld op deze etage is gevonden in Madagaskar.

Agaat is een variëteit van kwarts. Het ontstaat door stolling vanuit een vloeibare toestand en heeft een relatief grote hardheid. Het is prachtig getekend en vaak meerkleurig, meestal met blauw, groen of (zoals dit exemplaar) okergeel en zwart. Agaat is waarschijnlijk vernoemd naar zijn eerste gedocumenteerde vindplaats, de rivier Achates op Sicilië (tegenwoordig Dirillo geheten). Bewerking van agaat vindt al meer dan 8.000 jaar plaats. Het wordt onder meer gebruikt voor decoratie en sieraden. Tot voor kort werden bij diverse stammen in Afrika agaatkralen nog als geld ingezet. Elders gold het dragen van agaat als brenger van geluk en genezing of gewoon mooi weer. Daarnaast zou agaat het slaapritme verbeteren en helpen bij spirituele groei.

Het wordt wereldwijd gevonden. De grootste vindplaats is in Brazilië. Andere interessante vindplaatsen zijn Argentinië, Marokko en Madagaskar, waar dit exemplaar vandaan komt.
Agaat

 

Etage 9: Fossiel

Het exemplaar zoals tentoongesteld op deze etage is gevonden in Nederland.

Fossielen zijn versteende planten of dieren die variëren in vorm en omvang:  van eencelligen tot dinosaurussen en van blaadjes tot hele boomstammen. De verstening (“fossilisatie”) vindt plaats door snelle afsluiting van zuurstof en verhoogde druk van opstapelende grond- of ijslagen. Fossielen kunnen zeer oud (>3,5 miljard jaar), maar ook betrekkelijk jong (<10.000 jaar) zijn. Uit dierlijke en plantaardige fossielen kunnen “fossiele brandstoffen” zoals olie, aardgas en steenkool ontstaan.

Fossielen worden wereldwijd gevonden. Het hier getoonde exemplaar is een slagtand van een mammoet (circa 40.000 jaar oud) en is opgevist in de Noordzee, dat tot 10.000 jaar geleden nog droogliggend land was.
Fossiel

 

Etage 10: Bergkristal

Het exemplaar zoals tentoongesteld op deze etage is gevonden in China.

Bergkristal is een kwartsmineraal, bestaande uit silicium en zuurstof. Karakteristiek is de zeshoekige kristalvorm die naar het einde toeloopt in een punt. Het varieert in kleur van melkwit tot volkomen doorzichtig. Vanwege vorm en doorzichtigheid dacht men in de oudheid dat bergkristal eeuwig bevroren water was. Kristal is dan ook afgeleid van het Griekse woord “krystallos” (of “krustallos”), dat “ijs” betekent. Een unieke eigenschap van kwarts is zijn piëzo-elektrische werking: onder stroom gaat het trillen. Deze trilling is dermate constant dat kwarts een essentieel element is geworden in uurwerken en computers.

Bergkristal werd en wordt veel gebruikt als religieus en sierelement. Het zou puurheid, harmonie, liefde en wilskracht versterken. Daarnaast zou het inzicht verschaffen; met een beetje geluk ook wat de toekomst betreft via een kristallen bol..!

Het wordt wereldwijd gevonden. Belangrijke vindplaatsen liggen o.a. in Brazilië, Rusland en Zwitserland.
Bergkristal

 

BewarenBewaren